W niezwykłej aranżacji, odwołującej się do tradycji belgijskiego karnawału, szopki krakowskiej i młodopolskiego kabaretu „Zielony Balonik" zgromadzono na tym pokazie 200 dzieł sztuki belgijskiego i polskiego artysty Jamesa Ensora (1860–1949) i Witolda Wojtkiewicza (1879–1909) oraz innych twórców przełomu XIX i XX wieku, m.in. Wojciecha Weissa, Karola Frycza, Leona Wyczółkowskiego, Jacka Malczewskiego, Józefa Mehoffera, Tadeusza Makowskiego, Féliciena Ropsa.
Artyści dzielą wspólną wrażliwość: niepokój wobec świata i fascynację teatrem życia. Ensor, zakorzeniony w folklorze rodzimej Ostendy, malował żywiołowe wizje karnawałowego szaleństwa, pełne masek, parad i barwnego chaosu. Operował ostrymi kolorami i deformacją. Sztuka Witolda Wojtkiewicza jest bardziej liryczna a także melancholijna. Niemniej i ona odpowiada na niepokoje przełomu wieku groteską, czarnym humorem, przemieszaniem jawy i snu.
Wystawa jest świetną okazją do wszechstronnego poznania ich twórczości. A przy tym ma niezwykle atrakcyjną oprawę inspirowaną metaforą „czarnego karnawału”, który jest zarazem kluczem interpretacyjnym – przedstawieniem świata na opak, usytuowanego między groteską, maskaradą i absurdem, w którym współistnieje rozpacz i humor, przemijanie oraz witalność.
Witold Wojtkiewicz „Cyrk” 1907, Muzeum Śląskie w Katowicach
Karnawał w Binche
Teatralizowana aranżacja przestrzeni z jednej strony odwołuje się do słynnego belgijskiego karnawału w Binche, który od 2003 roku znajduje się na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Obrazom Ensora towarzyszą karnawałowe maski i stroje wypożyczone z Muzeum Karnawału i Masek w Binche.
