Wystawa „Ostatni zamek. Zamczystość polska: od Wawelu do Stobnicy” w Pałacu pod Blachą prezentuje współczesne wyobrażenia oraz realizacje architektury zamkowej w Polsce.
Odnosi się do zaskakującego faktu, że w Polsce ciągle przybywa zamków, bo w całym kraju rekonstrukcja goni rekonstrukcję, a także - mimo krytyki - buduje się zupełnie nowe „zamkopodobne” obiekty, których wcześniej nie było.
Reklama
Reklama
Kuba Snopek, kurator wystawy
Zamczysty jest każdy obiekt kulturowo rozpoznawany jako zamek, niezależnie od prawdy historycznej, wieku, pierwotnej funkcji.
Kluczem prezentacji jest pojęcie „zamczystości”, rozumiane jako kulturowy obraz zamku, niezależne od jego autentyczności czy pierwotnej funkcji – obronnej lub jako rezydencji władcy.
Przewrotnie nie jest to więc pokaz dla tropicieli przeszłości w zabytkach sprzed wieków, ale dla miłośników wizualnych wyobrażeń z pogranicza rzeczywistości, fantasy i wirtualnych światów.
Czym jest zamczystość
Kuba Snopek, kurator wystawy, urbanista i badacz, specjalizuje się w historii i teorii architektury XX wieku, zauważa: - Z moich badań wynika, że Polacy nie budują zamków, lecz wytwarzają wokół siebie zamczystość. Zamek należy do świata architektury i konserwacji zabytków; zamczystość – do dziedziny opowieści wizualnej. Zamczysty jest każdy obiekt kulturowo rozpoznawany jako zamek, niezależnie od prawdy historycznej, wieku, pierwotnej funkcji.
Reklama
Reklama
Reklama
wystawa to wielogłosowa refleksja nad fenomenem współczesnej polskiej zamczystości
Zamczystość czerpie więc z różnych źródeł – z XIX-wiecznych romantycznych wyobrażeń, z popkulturowych Disneylandów, literatury i filmów („Wiedźmin”, gier komputerowych. Eksponowany na wystawie architektoniczny model zamczystej budowli powstał po analizie 99 najpopularniejszych zamków w kulturze popularnej. Najbardziej idealny model składa się z 10 komponentów, m.in. odwołań do gotyku, spiętrzonej sylwetki, licznych wież.
Zamki z fotografii
Pojęcie zamczystości interpretują zaproszeni współcześni artyści.
Fotografie Nicolasa Grospierre'a
Foto: Tomasz Kaczor
Nicolas Grospierre , znany przede wszystkim ze zdjęć architektury modernistycznej, przygotował na tę wystawę zupełnie inny specjalny zestaw zdjęć, zestawiający zamki historyczne z nowymi naśladującymi je obiektami: Zamek Królewski na Wawelu i w Stobnicy, który jest współczesną imitacją średniowiecznego zamku na sztucznej wyspie na skraju Puszczy Noteckiej w Wielkopolsce; Tykocin – zamek nad Narwią na Podlasiu, którego początki sięgają XV wieku i Łapalice – monumentalny zamek o 12 wieżach na Kaszubach, wzniesiony współcześnie przez prywatnego inwestora oraz dwa zamki na Szlaku Orlich Gniazd w Jurze Krakowsko- Częstochowskiej - Mirów rewitalizowany, ale zachowujący prawdziwe ruiny i Bobolice - całkowicie odbudowany niedawno XIV-wieczny zamek.
Nicolas Grospierre Zamek w Łapalicach
Foto: Monika Kuc
Reklama
Reklama
Fotograf Mateusz Pawłukiewicz podróżował po całej Polsce, by zdokumentować 40 budowli wzniesionych po 1989 roku, których inwestorzy puszczali wodze fantazji, nawiązując swobodnie do wyobrażeń na temat zamkowej architektury, niejednokrotnie na pograniczu kiczu. Mieszczą się w nich prywatne rezydencje, restauracje, domy weselne itp. Z zebranych zdjęć Pawłukiewicz stworzył projekt „Architektura warowna współczesnej Polski”, który bardzo obrazowo wyraża ideę zamczystości.
Mateusz Pawłukiewicz Jeden z prywatnych zamków, wzniesionych po 1989 roku
Foto: Monika Kuc
Z kolei zamkowa dokumentacja fotograficzna Marty Ejsmont (wcześniej autorki zdjęć z budowy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie), skupia się na różnorodnych detalach prowadzonych podczas prac rekonstrukcyjnych i budowlanych. Autorka odwiedziła zamki w Bodzentynie, Chodzieży, Muszynie, Rabsztynie, Rytrze. Poznaniu, by rejestrować m.in. naprawy korony murów, wzmocnienia konstrukcji, budowę platformy widokowej, czyszczenie elewacji, instalowanie iluminacji, dzięki czemu stare zamki po metamorfozie lśnią jak nowe.
Instalacja z pracami artystów
Wystawę dopełniają wielobarwne rysunki dzieci oraz instalacja „Ostatni zamek”, stworzona przez artystów: kolektyw Turnus we współpracy z architektką Marią Kolomiitsevą oraz Zuzannę Bartoszek, Wiktorię Kieniksman, Ant Łakomsk, Kubę Stępnia, Pawła Donhöffnera Ziębę.
Zamek Wiedźmina
Foto: Monika Kuc
A także publikacja "Ostatni zamek. Zamczystość polska: od Wawelu do Stobnicy” z wielogłosową refleksją nad fenomenem współczesnej polskiej zamczystości. W książce artyści, filozofowie, architekci, historycy sztuki i krytycy kultury przyglądają się zamkom z różnych perspektyw: jako figurze politycznej, symbolowi władzy, elementowi krajobrazu oraz motywowi wizualnemu we współczesnym budownictwie.
