Co wiemy na temat cyfrowego dorastania? Raport Uniwersytetu SWPS przełamuje schematy

Publikacja: 17.03.2026 07:35

Obserwatorium Praktyk Medialnych (OPM) to interdyscyplinarne centrum badawczo-wdrożeniowe, którego misją jest dostarczanie rzetelnej i opartej na dowodach naukowych wiedzy o współczesnych praktykach medialnych.

Foto: mat. pras.

rbi

Jak mówić o dzieciach i młodzieży w sieci bez uproszczeń oraz sensacyjnych nagłówków? Czym różnią się rzetelne doniesienia naukowe od powierzchownych diagnoz i medialnych skrótów? Na te pytania odpowiada raport ekspercki „10 rozmów o cyfrowym dorastaniu”.

Czy negatywny wpływ smartfonów i mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży jest już jednoznacznie udowodniony? Badacze z Uniwersytetu SWPS – autorzy raportu „10 rozmów o cyfrowym dorastaniu” – zauważają, że w debacie publicznej często dominują narracje, które sprowadzają technologię tylko do roli zagrożenia. Najnowszy raport Obserwatorium Praktyk Medialnych Uniwersytetu SWPS to próba przełamania tego schematu.

– Nasza publikacja to symboliczny „głęboki wdech” – moment zatrzymania, który pozwala spojrzeć na cyfrowe dorastanie bez uproszczeń, z większą uważnością na złożony w istocie kontekst, dynamikę relacji społecznych oraz realne doświadczenia młodych ludzi – mówi dr Karol Jachymek, medioznawca, pomysłodawca i kierownik Obserwatorium Praktyk Medialnych Uniwersytetu SWPS.

Jak mówić o relacjach młodych ludzi z Internetem?

W publikacji zebrano dziesięć rozmów z członkami i członkiniami Obserwatorium Praktyk Medialnych Uniwersytetu SWPS – badaczami i badaczkami reprezentującymi różne, choć wzajemnie uzupełniające się perspektywy naukowe i zawodowe. W dialogach z dr hab. Małgorzatą Wójcik, prof. USWPS (psycholożką), dr hab. Eweliną Smoktunowicz, prof. USWPS (psycholożką), dr Magdaleną Śniegulską (psycholożką), dr. Maksymilianem Bieleckim (psychologiem, metodologiem) i dr. Karolem Jachymkiem (medioznawcą) znajdziemy wskazówki, jak nie wpaść w pułapkę uproszczeń, które często wpływają na postrzeganie roli internetu, smartfonów i mediów społecznościowych w życiu dzieci i młodzieży.

Eksperci w raporcie przyglądają się następującym zagadnieniom: czy scrollowanie może w pozytywny sposób wpływać na nasze zdrowie psychiczne? Dlaczego porównywanie smartfona do heroiny lub innych twardych narkotyków to metafora, która często przynosi więcej szkody niż pożytku? Czy wszyscy jesteśmy uzależnieni od mediów społecznościowych (i jakie konsekwencje może nieść ze sobą nadużywanie tego słowa)? Czy przemoc rówieśnicza to wynalazek internetu?

Reklama

Polecane

Z badań wynika, że na „depresję po grze” najbardziej narażeni są fani gier fabularnych (RPG)

innowacje

Jak zmierzyć depresję gracza? Naukowcy stworzyli narzędzie

W rozmowach podjęto także, dlaczego nawet „istotne statystycznie” odkrycia naukowców na temat smartfonów nie zawsze muszą być powodem do paniki oraz dlaczego wrzucanie wszystkich młodych ludzi do jednego (cyfrowego) worka bywa błędem i jakie czynniki mogą decydować o tym, kiedy ekrany nam służą, a kiedy szkodzą.

Autorzy publikacji zauważają, że temat ten budzi na tyle silne emocje, że często, zamiast uporządkowanej refleksji opartej na rzetelnych danych i dowodach naukowych, wygrywa dezinformacja, uproszczenia oraz intuicyjne interpretacje rzeczywistości. – Nie oznacza to, że technologie cyfrowe nie niosą z sobą żadnych wyzwań – wskazują twórcy raportu. Eksperci z Uniwersytetu SWPS zwracają jednak uwagę, że w debacie publicznej zbyt łatwo przypisuje im się rolę głównego sprawcy zjawisk, których źródła są głębsze i lepiej udokumentowane.

Fragment raportu "10 rozmów o cyfrowy dorastaniu dla rodziców, nauczycieli i innych dorsłych"

„Zamiast skupiać się tylko na smartfonach, powinniśmy walczyć o to, żeby młodzi ludzie mieli dostęp do realnej pomocy. Żeby w szkołach był psycholog, do którego można pójść bez wstydu. Żeby mieli poczucie, że są wspierani – przez rodziców, nauczycieli, dorosłych wokół nich. Żeby były przestrzenie, gdzie mogą bezpiecznie rozmawiać o swoich problemach i spędzać wolny czas. A takich przecież brakuje” – napisali piszą badacze z Obserwatorium Praktyk Medialnych Uniwersytetu SWPS.

Obserwatorium Praktyk Medialnych USWPS

Reklama

W swoich działaniach, eksperci z Uniwersytetu SWPS, analizują funkcjonowanie człowieka w mediach cyfrowych oraz wpływ nowych technologii – i towarzyszących im narracji oraz wyobrażeń na ich temat – na codzienne doświadczenia. Szczególnym obszarem zainteresowań OPM jest problematyka cyfrowego dorastania, czyli to, w jaki sposób dzieci, młodzież i towarzyszący im dorośli funkcjonują w sieci.

Polecane

Korzyści z odłożenia telefonu na dwa lub trzy dni są wymierne i fizjologiczne.

psychologia

Świąteczny detoks od smartfona? Psycholog wyjaśnia, co warto zrobić

Centrum powstało w odpowiedzi na pogłębiającą się polaryzację debaty na temat wpływu internetu i mediów cyfrowych na współczesne życie społeczne – zwłaszcza w kontekście młodych osób.

OPM prowadzi interdyscyplinarne badania empiryczne dotyczące różnych aspektów codziennych doświadczeń uczestników i uczestniczek życia cyfrowego. Działania centrum koncentrują się także na analizie języka i przekazów medialnych, które często kształtują nasze wyobrażenia o internecie i nowych technologiach.

----

Pełny raport w formie PDF.

Źródło: zyciewarszawy.pl