Triduum Paschalne – najważniejsze dni w roku liturgicznym

Podczas hymnu „Chwała na wysokości Bogu” biją wszystkie dzwony, które następnie milkną aż do Wigilii Paschalnej, a  w czasie przeistoczenia używa się kołatek.

Obrzęd obmycia nóg

Foto: Jerzy Dudek

W czasie Mszy Wieczerzy Pańskiej dokonywany jest obrzęd mycia nóg, zwany mandatum, czy pedilavium. Cała wieczorna liturgia tego dnia kieruje nasze myśli do Wieczernika, gdzie Jezus wraz z Apostołami spożył Wieczerzę Paschalną – ostatnią przed swoją męką i śmiercią.

Po Mszy Wieczerzy Pańskiej  –  adoracja Najświętszego Sakramentu w ciemnicy, która z reguły trwa do godz. 22–23.

Post ścisły i Liturgia Męki Pańskiej

W Wielki Piątek w niektórych kościołach rano odprawiane jest nabożeństwo określane jako ciemna jutrznia – czyli wspólne odmawianie jutrzni i laudesów z liturgii godzin.

W archikatedrze św. Jana zaplanowano je na godz. 7, w katedrze św. Floriana Męczennika i Michała Archanioła – na godz. 8. Wcześniej, bo o godz. 7.30, rozpocznie się adoracja Najświętszego Sakramentu w Ciemnicy.

Wieczorem w kościołach sprawowana jest Liturgia Męki Pańskiej z adoracją krzyża i procesją do Grobu Pańskiego.

Składa się ona z czterech głównych części: Liturgii Słowa, Modlitwy Powszechnej, Adoracji Krzyża i Komunii Świętej i trwa zwykle od 1,5 do 2 godzin.

W archikatedrze św. Jana rozpocznie się ona o godz. 17, a w praskiej katedrze – o godz. 18. W niektórych kościołach odbywa się już o godz. 15 – w godzinie śmierci Jezusa Chrystusa. Później, do godzin nocnych, trwa adoracja Najświętszego Sakramentu w Grobie Pańskim.

W Wielki Piątek obowiązuje post ścisły. A to oznacza, że wierni od 18. do 60. roku życia mogą spożyć w ciągu dnia tylko jeden posiłek do syta. Wszystkich po ukończeniu 14. roku życia obowiązuje wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Tego dnia nie ma dyspensy od postu.

Tradycyjnie o godz. 20 przed kościołem akademickim św. Anny przy Krakowskim Przedmieściu rozpocznie się nabożeństwo już XXX Centralnej Drogi Krzyżowej pod przewodnictwem metropolity warszawskiego abp. Adriana Galbasa.

Droga Krzyżowa idąca ulicami Warszawy

Foto: Robert Gardziński

Tegoroczne rozważania przygotował Przemysław Babiarz, a tematem refleksji jest „Wszyscy jesteśmy Cyrenejczykami”. Droga Krzyżowa przejdzie ul. Senatorską, ul. Wierzbową, pl. Piłsudskiego, ul. Królewską i ul. Krakowskie Przedmieście.

Święcenie pokarmów i Liturgia Wigilii Paschalnej

Także Wielka Sobota zaczyna się od ciemnej jutrzni. A w ciągu dnia odbywa się święcenie pokarmów. To tradycja głęboko zakorzeniona w naszej kulturze i religii, sięgająca XIII wieku. Tego dnia wierni przynoszą do kościoła koszyki pełne potraw, które później znajdą się na świątecznym stole.

W koszyczku nie może zabraknąć chleba – symbolu życia i dostatku, wędlin oznaczających obfitość i radość, jajek jako znaku nowego życia, soli – znaku oczyszczenia oraz baranka – symbolu ofiary Jezusa.

Akt błogosławienia jedzenia to nie tylko dziękczynienie za plony, ale także prośba o błogosławieństwo na nadchodzący rok.

Tradycyjne święcenia pokarmów.

Foto: Fotorzepa, Piotr Guzik

Święcenie koszyczków zaczyna się zwykle w parafiach o godz. 8–9 i trwa do 15–16, ale są kościoły, jak archikatedra św. Jana, gdzie błogosławienie pokarmów trwa do godz. 19.

Do wieczora nie sprawuje się Mszy Świętych, natomiast popularny jest zwyczaj odwiedzania Grobu Pańskiego. We wczesnym chrześcijaństwie był to dzień ciszy i postu z powodu żałoby apostołów.

Wieczorem rozpoczyna się Liturgia Wigilii Paschalnej, na którą wierni przynoszą świece do odnowienia przyrzeczeń chrztu świętego.

Poprzedza ją poświęcenie ognia i wody chrzcielnej oraz odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych. Na koniec uroczystości rozbrzmiewa uroczyste „Alleluja”, a bicie dzwonów obwieszcza Zmartwychwstanie Chrystusa.

Liturgia słowa Wigilii Paschalnej jest wyjątkowo rozbudowana. W pełnej wersji składa się z dziewięciu czytań, przeplatanych psalmami i modlitwą. Pierwsze siedem czytań pochodzi ze Starego Testamentu. Cykl czytań starotestamentowych kończy się Bożą obietnicą oczyszczenia i przemiany człowieka.

Masza w niedzielę wielkanocna jest obowiązkowa dla katolików

Foto: mat. arch.

Rezurekcja – radość ze zmartwychwstania

W archikatedrze św. Jana bezpośrednio po Liturgii Wigilii Paschalnej wyruszy warszawska procesja rezurekcyjna ulicami Starego Miasta. Towarzyszyć jej będzie orkiestra Ochotniczej Straży Pożarnej z Nadarzyna.

Rezurekcja to wyjątkowa msza, która z reguły odbywa się w Niedzielę Wielkanocną. Jej głównym przesłaniem jest Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, a obchody stanowią kluczowy element katolickiej tradycji, celebrujący triumf życia nad śmiercią.

W trakcie tej uroczystości wierni często biorą udział w procesji, niosąc krzyż oraz inne symbole religijne, co przypomina o zmartwychwstaniu.

Zazwyczaj Msza rezurekcyjna odbywa się wczesnym rankiem, co dodaje jej wyjątkowego charakteru. Choć uczestnictwo w tym obrzędzie nie jest obligatoryjne, katolicy są zobowiązani do udziału w mszy świętej w Niedzielę Wielkanocną.

W wielkanocny poranek, o godz. 6 metropolita warszawski abp Adrian Galbas poprowadzi procesję rezurekcyjną oraz będzie przewodniczył Mszy Świętej w parafii św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej, a bp Romuald Kamiński – w parafii św. Wawrzyńca w Gliniance (powiat otwocki). Początek także o godz. 6.