Przez lata były nieodłącznym elementem krajobrazu niemal każdej stacji w Polsce. Dziś elektromechaniczne tablice paletowe, potocznie nazywane pragotronami, stają się rzadkością i obiektem zainteresowania pasjonatów techniki.
Mechanizm działania tych urządzeń opiera się na systemie obracających się klapek z nadrukowanymi znakami.
Ta dziwnie brzmiąca nazwa pochodzi od czeskiego przedsiębiorstwa Pragotron (dawniej ZPA Elektročas), które dominowało w czasach socjalizmu w produkcji tego typu urządzeń. Warto jednak przypomnieć, że na polskiej kolei instalowano systemy także innych producentów, także polskich.
Postępująca cyfryzacja i modernizacja infrastruktury kolejowej sprawiają, że tradycyjne konstrukcje są sukcesywnie demontowane.
Wśród zakładów dostarczających te mechanizmy znajdowały się:
- Kolejowe Zakłady Łączności w Bydgoszczy,
- Czeska Zbrojovka Brno,
- Przedsiębiorstwo „Elektromontaż Nr 2” w Katowicach,
- Ledtechnology Sp. z o.o.
Mechanizm działania tych urządzeń opiera się na systemie obracających się klapek z nadrukowanymi znakami. W momencie aktualizacji danych tablice wprawiane są w ruch, co generuje charakterystyczny, głośny terkot. Jeszcze niedawno dane wprowadzano do nich za pomocą kart perforowanych, a z czasem systemy te zintegrowano z komputerami.
Na stacji Łódź Kaliska przez lata pracował system przeniesiony wcześniej z Warszawy Zachodniej.
Ostatni bastion w stolicy
Postępująca cyfryzacja i modernizacja infrastruktury kolejowej sprawiają, że tradycyjne konstrukcje są sukcesywnie demontowane. W Warszawie proces ten jest już niemal zakończony. Obecnie jedynym miejscem w stolicy, w którym pasażerowie mogą jeszcze korzystać z tego rodzaju informacji pasażerskiej, jest dworzec Warszawa Śródmieście.
Ten unikalny w skali miasta system nie przetrwa jednak długo. Zarządca infrastruktury planuje wymianę informacji pasażerskiej na nowoczesne wyświetlacze w momencie planowanego remontu dworca. Oznacza to, że wraz z modernizacją obiektu z warszawskich podziemi zniknie ostatni mechaniczny dźwięk obracanych klapek. Czy w dobie wszechobecnej cyfryzacji ta zmiana jest absolutnie konieczna, by zapewnić pasażerom komfort podróży?
Gdzie jeszcze szukać mechanicznych tablic
Sytuacja w skali całego kraju wygląda podobnie – lokalizacji z działającymi pragotronami pozostało zaledwie kilka. Urządzenia te zniknęły w ostatnim czasie między innymi z Lublina, Leszna, Brzegu oraz stacji Łódź Kaliska, gdzie przez lata pracował system przeniesiony wcześniej z Warszawy Zachodniej.
Według aktualnych danych zarządcy infrastruktury, urządzenia paletowe można jeszcze spotkać w takich miastach jak Bielsko-Biała Główna, Kielce Główne, Koluszki, Gniezno czy Wrocław Nadodrze. W niektórych miejscach, jak na przykład w Częstochowie czy Sosnowcu, proces ich wymiany już trwa lub jest planowany w najbliższej przyszłości.
Nowoczesność zamiast tradycji
Nowe ekrany, które zajmują miejsce zabytkowych już mechanizmów, oferują pasażerom znacznie szerszy zakres komunikatów, w tym bieżące informacje o opóźnieniach czy zmianach w ruchu pociągów. Współpracują one z ogólnopolskim Centralnym Systemem Dynamicznej Informacji Pasażerskiej.
Choć nowoczesne systemy są bardziej funkcjonalne, dla wielu podróżnych zniknięcie tablic paletowych oznacza koniec pewnej epoki. 1
