Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. na stanowisko Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który odmówił zmiany zaleceń pokontrolnych dotyczących pilnej konserwacji mozaik autorstwa Wojciecha Fangora. Zabytkowe dekoracje znajdują się w podziemnej części Dworca Warszawa-Śródmieście.
Dekoracje składają się ze szkliwionych elementów ceramicznych o wymiarach 4 × 3 cm, wykonanych w zakładach Fajansu we Włocławku.
Wyrok oznacza, że służby konserwatorskie Urzędu będą kontynuowały działania zmierzające do zabezpieczenia, a następnie renowacji cennych kompozycji mozaikowych. Decyzja sądu potwierdziła zasadność dotychczasowych zaleceń konserwatora oraz konieczność niezwłocznych prac przy najbardziej zniszczonych fragmentach dekoracji.
Zabytkowe mozaiki na Dworcu Warszawa-Śródmieście
Mozaiki powstały według koncepcji Wojciecha Fangora, a ich opracowanie przygotował Stanisław Kucharski we współpracy z Violą Damięcką i Jolantą Bieguszewską. Dekoracje składają się ze szkliwionych elementów ceramicznych o wymiarach 4 × 3 cm, wykonanych w zakładach Fajansu we Włocławku. W 2020 roku mozaiki zostały wpisane do rejestru zabytków, co objęło je szczególną ochroną konserwatorską.
Zalecenia pokontrolne i harmonogram prac
W styczniu 2025 roku Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził kontrolę stanu zachowania mozaik i wydał zalecenia pokontrolne. Określono w nich szczegółowy zakres prac niezbędnych do zachowania wartości zabytkowych obiektu.
Pierwszy etap robót, którego zakończenie zaplanowano na 31 grudnia 2025 roku, obejmuje pilną interwencję oraz zabezpieczenie kompozycji znajdujących się w najgorszym stanie technicznym. Drugi etap to pozostałe prace renowacyjne, których termin realizacji wyznaczono do 1 listopada 2028 roku.
W 2020 roku mozaiki zostały wpisane do rejestru zabytków, co objęło je szczególną ochroną konserwatorską.
Skarga PKP oddalona przez sąd
PKP S.A. zaskarżyła decyzję konserwatora, wnioskując o zmianę terminów wykonania prac. Spółka nie wskazała jednak konkretnej ani przybliżonej daty ich realizacji, postulując powiązanie konserwacji mozaik z planowanym remontem linii średnicowej w Warszawie na odcinku Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia.
Brak określenia konkretnego terminu remontu mógłby w konserwatora doprowadzić do dalszej degradacji najbardziej zniszczonych kompozycji. Sąd podzielił tę opinię.
Zdaniem organu konserwatorskiego taki termin byłby zbyt odległy i mógłby doprowadzić do dalszej degradacji najbardziej zniszczonych kompozycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił tę ocenę i oddalił skargę PKP, potwierdzając konieczność realizacji zaleceń w ustalonych terminach.
Wyrok otwiera drogę do dalszych działań mających na celu ochronę jednych z najcenniejszych powojennych dekoracji artystycznych w przestrzeni publicznej Warszawy.
