Pierwsza cegielnia na tym terenie została założona w 1842 roku przez rodzinę Koelichenów, ówczesnych właścicieli majątku Włochy. Eksploatacja gliny trwała przez dziesięciolecia i zakończyła się definitywnie dopiero przed wybuchem II wojny światowej. Pamiątką po tamtych czasach jest dawna nazwa zbiornika – „Kilcheniak”, która funkcjonowała w powszechnym użyciu jako bezpośrednie nawiązanie do nazwiska ostatnich właścicieli.
Obecny wygląd stawu różni się od tego sprzed wieku, ponieważ powstał on z połączenia dwóch oddzielnych glinianek. Charakterystyczny mostek, który dzisiaj chętnie fotografują spacerowicze, znajduje się dokładnie w miejscu dawnej grobli rozdzielającej te dwa akweny.
Przyrodnicza perła w zurbanizowanej dzielnicy
Mimo przemysłowego pochodzenia i otoczenia gęstą zabudową willową, Staw Koziorożca wykształcił bogaty i czysty ekosystem. Zbiornik posiada urozmaiconą linię brzegową o długości niemal 1100 metrów i osiąga głębokość dochodzącą do 6 metrów, choć średnio wynosi ona około 2,6 metra. O wysokiej jakości wody świadczy występowanie rzadkiej osoki aloesowatej, a brzegi porastają skupiska trzciny zwyczajnej, pałki szerokolistnej oraz wierzby białej.
Akwen jest również ważną ostoją dla ptactwa wodnego. Na jego tafli regularnie można zaobserwować kaczki krzyżówki, czernice, łyski oraz dwa gatunki mew: pospolitą i śmieszkę. Cały teren wchodzi w skład Parku Staw Koziorożca o powierzchni prawie 5 ha, który bezpośrednio graniczy z zabytkowym Parkiem Kombatantów, tworząc wspólnie jeden z największych kompleksów zieleni w tej części miasta.
Rekreacja i walka o powrót plaży
Współcześnie Staw Koziorożca pełni rolę nowoczesnego centrum wypoczynku, oferując mieszkańcom szereg darmowych atrakcji. W sezonie letnim, od czerwca do sierpnia, w każdy weekend uruchamiana jest tam wypożyczalnia kajaków, co pozwala na aktywny relaks bezpośrednio na wodzie.
Ambicje mieszkańców i lokalnych polityków sięgają znacznie dalej niż tylko pływanie łodzią. Pod koniec lutego 2026 roku radna m.st. Warszawy Melania Łuczak złożyła oficjalną interpelację do prezydenta miasta, domagając się przeprowadzenia dokładnych badań czystości wody pod kątem standardów kąpieliskowych. Dokument przypomina, że w przeszłości staw był popularnym miejscem letnich kąpieli, wyposażonym w piaszczystą plażę oraz stanicę harcerską ze sprzętem wodnym.
Perspektywy na przyszłość zbiornika
Kwestia przywrócenia funkcji kąpieliskowej budzi ogromne zainteresowanie, ale wymaga pokonania barier technicznych. Obecnie staw pełni ważną rolę retencyjną, przyjmując wodę z pięciu kanałów deszczowych odprowadzających opady z okolicznych osiedli.
Radna Łuczak argumentuje jednak, że retencja nie wyklucza automatycznie możliwości kąpieli, a ewentualne negatywne wyniki badań powinny stać się bodźcem do podjęcia działań naprawczych mających na celu poprawę jakości wody.
Jeśli miasto przychyli się do tych postulatów, Staw Koziorożca może stać się unikalnym w skali stolicy przykładem rewitalizacji historycznego miejsca wypoczynku. Do tego czasu pozostaje on idealnym celem wiosennych spacerów.
