W 1948 roku w listopadzie uprawomocnił się plan zagospodarowania przestrzennego Starego i Nowego Miasta. 22 lipca 1953 roku nastąpiło zakończenie pierwszego etapu odbudowy Starego Miasta m.in. odgruzowano międzymurze wzdłuż ulicy Podwale, obszar od placu Zamkowego do ul. Piekarskiej oraz 96 kamieniczek, zabezpieczono również 45 budynków. Od 1949 r. trwały też prace nad odbudową Zamku Królewskiego. Stare Miasto to jedyny na świecie (w tej skali) obszar planowanej i dokończonej odbudowy terenu zabytkowej zabudowy miejskiej po zniszczeniach sięgających około 90%, określany jako Dzieło Odbudowy. Ówczesne wytyczne konserwatorskie, wykazywały potrzebę odbudowania Starego Miasta z czasów jego świetności, czyli z XVII wieku, ale nie we wszystkich szczegółach, zachowano układ przestrzenny miasta z okresu jego lokalizacji z XII – XIII wieku.
Odbudowane Stare Miasto to dziś jedno z ważniejszych przestrzeni życia kulturalnego mieszkańców Warszawy, z licznymi budynkami użyteczności publicznej, punktami gastronomicznymi oraz atrakcjami sezonowymi w postaci festiwali, koncertów, targów regionalnych, wystaw artystycznych czy teatrów ulicznych. Na podskarpiu współcześnie zrealizowana została rekonstrukcja części Dolnych Ogrodów Zamku Królewskiego oraz przebudowane zostały Bulwary Nadwiślańskie.
Co zawiera plan miejscowy Starego Miasta?
Jak podkreślają autorzy planu, ograniczenia i warunki określone w planie miejscowym stanowią podstawę do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących realizacji jakichkolwiek inwestycji budowlanych biorąc pod uwagę wszystkie aspekty miejsca, a przede wszystkim historię oraz wynikającą z niej ochronę i eksponowanie dóbr kultury materialnej, eksponowanie ciągłości historycznej, rozwoju miasta i poprawę jakości zagospodarowania przestrzennego. PW planie przewidziano: zachowanie i ochronę istniejącego zabytkowego układu przestrzennego Starego Miasta, zachowania przeznaczenia terenów, w tym usług użyteczności publicznej oraz zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, zachowanie, ochronę i rozwój terenów zieleni oraz znaczące ograniczenie uzupełnień zabudowy.
Ze względu na przeważający udział budynków i zespołów zabytkowych największy wpływ na zagospodarowanie obszaru miały ograniczenia wynikające z ochrony zabytków. W planie uwzględnione zostały jedynie niewielkie możliwości uzupełnienia lub wymiany istniejącej zabudowy oraz zachowane zostało ukształtowanie terenów zieleni parkowej w otoczeniu murów staromiejskich, na Skarpie Warszawskiej oraz terenach podskarpowych z możliwością ich powiększenia i uzupełnienia, aż do Bulwarów Nadwiślańskich. Przyjęte zasady zagospodarowania uwzględniają dostęp mieszkańców, pracowników, turystów i innych użytkowników terenu do istniejącego obecnie publicznego transportu zbiorowego: autobusowego i tramwajowego, z możliwością jego rozbudowy wzdłuż ul. Wybrzeże Gdańskie.
Zgodnie z wytycznymi Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania m.st. Warszawy obszar objęty planem znajduje się w centrum miasta, w strefie śródmieścia funkcjonalnego. W obszarze objętym planem przeważają tereny wielofunkcyjne, na których ustala się priorytet dla lokalizowania usług z zakresu administracji, organizacji społecznych, dyspozycji i współpracy gospodarczej, obrotu finansowego, ubezpieczeń, kultury, nauki, szkolnictwa, handlu, turystyki, hotelarstwa, sportu, transportu, łączności itp. o charakterze międzynarodowym, krajowym i ogólnomiejskim, funkcji mieszkaniowej wraz z niezbędnymi inwestycjami celu publicznego z zakresu infrastruktury społecznej. Dopuszcza się lokalizowanie innych funkcji.
Na terenie planu znajdują się też: obszar usług kultury oznaczony symbolem UK.20 obejmujący tereny Zamku Królewskiego z Górnym Ogrodem Zamkowym, obszary zieleni urządzonej oznaczone symbolem ZP1 obejmujące tereny podskarpia, w tym Dolne Ogrody Zamkowe i pas drogowy Wisłostrady oraz pas zieleni pomiędzy ul. Podwale a murami staromiejskimi oraz obszar terenów zieleni nadwiślańskiej w strefie śródmieścia funkcjonalnego oznaczony symbolem ZW1 obejmujące bulwary nadwiślańskie.
W obszarze planu przewidziano zabudowę o wysokości do około 20 m oraz średnią intensywność zabudowy brutto do 3,5. Dla terenów zieleni urządzonej przewidziano minimum 70% powierzchni biologicznie czynnej, a w zasięgu Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu minimum 90%.
Główne cele planu
miejscowego Starego Miasta:
Głównymi celami sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Starego Miasta są:
-
ustalenie przeznaczenia obszaru stanowiącego historycznie ukształtowane centrum miasta łączącego funkcje mieszkaniowe, usługowe oraz obsługę ruchu turystycznego;
-
ochrona i wyeksponowanie walorów historycznie ukształtowanego układu urbanistycznego oraz zabytkowej zabudowy, ze szczególnym podkreśleniem wartości zrealizowanego Dzieła Odbudowy XX w. obszaru staromiejskiego – obszaru Historycznego Centrum Warszawy, wpisanego na Listę światowego dziedzictwa UNESCO decyzją Komitetu Światowego Dziedzictwa z 2 września 1980 r.;
-
ochrona i rozwój układu terenów zieleni parkowej o funkcjach rekreacyjnych i wypoczynkowych w paśmie pomiędzy Skarpą Warszawską a brzegiem Wisły, w zasięgu obszarów wchodzących w skład Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu;
-
uporządkowanie zasad zagospodarowania zapewniające prawidłowe realizowanie funkcji śródmiejskich obszaru położonego w centrum miasta;
-
uporządkowanie i podniesienie standardu przestrzeni publicznych oraz wzmocnienie powiązań z terenami otaczającymi Nowego Miasta, Muranowa, Mariensztatu i Powiśla oraz Śródmieścia;
-
ukształtowanie Alei pod Skarpą jako ogólnodostępnego ciągu pieszego lub pieszo-jezdnego połączonego z przestrzeniami publicznymi Rynku Mariensztackiego, Parku Fontann, Bulwarów Nadwiślańskich oraz ulic i placów Starego i Nowego;
-
uporządkowanie sposobu funkcjonowania istniejącego układu komunikacyjnego, w szczególności stref parkowania oraz stref komunikacji pieszej w powiązaniu z położonymi na obrzeżach obszaru przystankami komunikacji publicznej oraz stworzenie warunków dla zagłębienia ul. Wybrzeże Gdańskie w tunelu na wysokości Zamku Królewskiego i Starego Miasta.
W planie uwzględnione zostały zmiany wynikające z rozpatrzenia uwag, zmiany wprowadzone do rejestru zabytków oraz zmiany wynikające z przyjęcia przez Radę m.st. Warszawy Uchwały Nr XCI/2981/2023 z 7 grudnia 2023 r. w sprawie utworzenia parku kulturowego „Historyczne Centrum Warszawy” jako formy ochrony zabytków. Ustalenia planu zostały doprowadzone do zgodności z ustaleniami przyjętymi dla parku kulturowego „Historyczne Centrum Warszawy”, a na rysunku planu wskazano granicę parku kulturowego. Zgodnie z rozpatrzeniem uwag Narodowego Instytutu Dziedzictwa w planie zrezygnowano z przesądzania miejsca lokalizacji mostu pieszego. W wyniku ww. zmian wprowadzonych do projektu planu w niezbędnym zakresie ponowiona została procedura uzgodnień.
