Wojciech Zabłocki, warszawski radny klubu PiS, wystosował do prezydenta Rafała Trzaskowskiego interpelację, w której domaga się podjęcia aktywnych działań na rzecz dochodzenia odszkodowań od Niemiec za zniszczenia II Wojny Światowej. Pismo radnego ponownie otwiera dyskusję na temat, czy władze stolicy powinny aktywnie zabiegać o zadośćuczynienie.
Interpelacja ta jest odpowiedzią na wcześniejszą, lakoniczną odpowiedź prezydenta Trzaskowskiego, który stwierdził, że samorząd nie ma kompetencji do dochodzenia reparacji od obcych państw. Radny Zabłocki wyraża zdziwienie i sprzeciw, zarzucając władzom miasta spóźnienie w odpowiedzi o ponad trzy miesiące. Podkreśla, że jest to rażące naruszenie przepisów prawa i zasad współpracy między organami.
Ruiny Warszawy po II Wojnie Światowej
Gigantyczne straty i odbudowa miasta
Niemal całkowite zniszczenie Warszawy w czasie II Wojny Światowej to fakt historyczny. Stolica Polski była miastem najbardziej poszkodowanym w Europie, a Niemcy celowo i metodycznie burzyli ją po stłumieniu Powstania Warszawskiego. Zgodnie z Raportem o stratach wojennych Warszawy z 2004 roku, przygotowanym z inicjatywy ówczesnego prezydenta miasta prof. Lecha Kaczyńskiego, straty stolicy oszacowano na ponad 350 miliardów złotych. Miasto, dosłownie zrównane z ziemią, zostało odbudowane z ruin.
Prace przy odbudowie Warszawy
Apel radnego: argumenty i żądania
W swojej interpelacji, radny Wojciech Zabłocki kwestionuje brak zaangażowania prezydenta w sprawę reparacji. Uważa, że stolica, jako najbardziej poszkodowana strona, ma szczególny obowiązek dbać o swoje interesy. Powołuje się na ustawę o samorządzie gminnym, która w art. 7 ust. 1 pkt 9 i 15 nakłada na gminę zadania w zakresie współdziałania z administracją rządową oraz troski o dziedzictwo narodowe i historyczne. Zdaniem radnego, te przepisy zobowiązują prezydenta do podejmowania „działań inicjatywnych i ambitnych”, takich jak apelowanie do rządu o aktywne prowadzenie sprawy reparacji.
Zabłocki wystosował do prezydenta Trzaskowskiego konkretne żądania:
• formalne wystąpienie do rządu RP z wnioskiem o dochodzenie reparacji,
• powołanie zespołu ekspertów w celu aktualizacji raportu z 2004 roku,
• podjęcie działań dyplomatycznych i informacyjnych na arenie międzynarodowej,
• zainicjowanie współpracy z innymi miastami poszkodowanymi,
• zapewnienie powszechnej dostępności Raportu o stratach wojennych Warszawy dla mieszkańców.
Prace przy odbudowie Warszawy
Stanowisko władz miasta i szerszy kontekst prawny
Władze miasta, jakkolwiek rozumieją symboliczną i historyczną wagę sprawy, argumentują, że samorząd nie posiada kompetencji w zakresie polityki zagranicznej. Dochodzenie odszkodowań od innych państw jest zadaniem rządu centralnego, a nie lokalnego. Kwestia reparacji jest też przedmiotem sporu na poziomie krajowym. Rząd RP wielokrotnie apelował o zadośćuczynienie za straty wojenne, ale Niemcy niezmiennie uznają sprawę za zamkniętą, powołując się na zrzeczenie się roszczeń przez PRL w 1953 roku.
Choć formalnie władze Warszawy mogą nie mieć uprawnień do prowadzenia negocjacji z Niemcami, interpelacja radnego Zabłockiego stawia ważne pytania o moralną odpowiedzialność i rolę miasta w przypominaniu o poniesionych ofiarach. Czy w obliczu tak olbrzymich strat, władze stolicy powinny pozostać bierne, zasłaniając się jedynie brakiem kompetencji?
