Decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Marcina Dawidowicza nadaje oficjalny status zabytku fabryce, która w przeszłości była sercem przemysłowego rozwoju Marek.
Fabryka Briggsów zmieniła oblicze Marek
Obiekty znajdujące się przy ul. Braci Briggsów 11 zostały wzniesione w latach 1883-1884 przez firmę „Briggs and Posselt”. Zakład był jedną z pierwszych w tej części Polski przędzalni wełny czesankowej, co czyniło go innowacyjnym przedsiębiorstwem.
Jego założyciele, John i Alfred Briggs oraz Ernest Posselt, odegrali kluczową rolę w transformacji Marek z wiejskiej osady w tętniący życiem ośrodek przemysłowy. To dzięki nim powstały pierwsze osiedla mieszkaniowe dla pracowników, szkoła i służba zdrowia, co bezpośrednio wpłynęło na rozwój społeczny miejscowości.
Świadectwo historii: od prosperity do zniszczenia
Historia fabryki jest odzwierciedleniem burzliwych losów Polski. Po śmierci Johna Briggsa w 1911 roku, firmę przejął Alfred Briggs wraz z siostrzeńcem Karolem Whiteheadem. Produkcję przerwał wybuch I wojny światowej, kiedy to część maszyn wywieziono. Choć w dwudziestoleciu międzywojennym wielokrotnie próbowano wznowić działalność, nigdy nie powróciła ona do dawnej świetności.
Fabryka po zniszczeniach I wojny światowej już nigdy nie wróciła do pełnej świetności
Dalsze losy fabryki to pasmo zniszczeń. W czasie II wojny światowej Niemcy wykorzystywali budynki jako magazyny broni, a w wyniku działań wojennych uległy one niemal całkowitej destrukcji. Do dziś przetrwały jedynie dwie hale i uszkodzony komin, które – jak podkreśla konserwator – „są reprezentatywnym przykładem zabudowy fabrycznej z przełomu XIX i XX w. […] Odsłonięte partie ścian otrzymały dekorację z bogatym detalem architektonicznym”.
Dlaczego fabryka trafiła pod ochronę?
Mazowiecki konserwator podkreśla, że wartość zachowanych obiektów jest nieoceniona. To ostatnie elementy dawnego, rozległego kompleksu, który na przestrzeni lat został w dużej mierze rozebrany. Fabryka Braci Briggsów to nie tylko zabytek architektury przemysłowej, ale także symbol rozwoju gospodarczego i społecznego Marek. Wpis do rejestru zabytków ma na celu ochronę tego dziedzictwa, by ocalić pamięć o miejscu, które ukształtowało tożsamość regionu.
Do naszych czasów z zabudowań fabrycznych zachowały się jednynie dwie hale i uszkodzony komin
Po wojnie w zachowanych halach mieściła się odlewnia, później magazyny, zakład stolarski i siedziba Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami. Ostateczne docenienie historycznej wartości budynków, pomimo ich zniszczeń i zmieniających się funkcji, jest ważnym krokiem w ochronie dziedzictwa kulturowego Polski.
