Marcin Dawidowicz, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, zdecydował o wpisaniu do rejestru zabytków kamiennej mozaiki zdobiącej wnętrza biurowca przy ul. Foksal 10. Jak wynika z oficjalnego komunikatu MWKZ, postępowanie w tej sprawie zostało zainicjowane przez Stowarzyszenie „Miasto Jest Nasze”.

Szlachetne materiały i kubistyczna forma

Dekoracja znajduje się w holu reprezentacyjnym na parterze budynku, który w przeszłości pełnił funkcję Domu Kultury Radzieckiej. Mozaika o wysokości 425 cm pokrywa ściany głównego pomieszczenia oraz fragmenty przy klatce schodowej. Wykonano ją z naturalnych kamieni w szerokiej palecie barw – od beżów i szarości, przez zielenie, aż po fiolety. Wśród zastosowanych surowców MWKZ wymienia m.in. marmury, wapienie, serpentynity oraz rzadki czaroit.

W uzasadnieniu decyzji konserwator podkreśla, że mimo ideologicznego kontekstu powstania obiektu, jego forma ma charakter uniwersalny. Jak zaznacza Marcin Dawidowicz: „Wartość artystyczna kompozycji (…) wynika z jej formy i opracowania. Jest to realizacja o indywidualnym charakterze, reprezentująca wysokie walory artystyczne i kompozycyjne”. Stylistyka dzieła nawiązuje do wczesnej rosyjskiej awangardy i powojennego modernizmu, co odróżnia ją od typowych przedstawień socrealistycznych.

Praca, nauka i kosmos

Program symboliczny mozaiki jest niezwykle bogaty. Na ścianach odnajdziemy alegorie przemysłu, nauki i kultury. Postacie robotników, rolników, inżynierów czy kosmonautów zostały ujęte w sposób zgeometryzowany. Według konserwatora, takie rozwiązania wpisywały się w nurt estetyzacji przestrzeni publicznej, mający na celu „humanizację przestrzeni publicznej oraz oddziaływania estetycznego na odbiorcę poprzez stały kontakt ze sztuką”.

Burzliwa historia adresu Foksal 10

Budynek, w którym znajduje się zabytek, ma bogatą historię. Wzniesiony w 1890 roku dla hrabiny Marii z Czapskich Przeździeckiej, przed wojną służył jako Poselstwo Japonii, a później Ambasada Japonii. Po zniszczeniach wojennych i odbudowie w 1950 roku, stał się siedzibą instytucji promujących kulturę radziecką. Po zakończeniu działalności Domu Radzieckiej Kultury i Nauki w latach 90. XX wieku, gmach został zaadaptowany na cele biurowe.

Decyzja o wpisie do rejestru zabytków gwarantuje, że dekoracja zostanie zachowana jako świadectwo powojennej sztuki monumentalnej, niezależnie od zmieniających się funkcji samego budynku.