Czy biopsja może powodować rozprzestrzenianie się nowotworu? Czy korzystanie z kuchenki mikrofalowej jest szkodliwe dla zdrowia? Jak rozpoznać zmanipulowane zdjęcie albo sensacyjny nagłówek zawierający nieprawdziwe informacje? To przykłady zagadnień, którymi zajmą się uczestnicy Tygodnia Walki z Dezinformacją Naukową.

Inicjatywę przygotowało Centrum Współpracy i Dialogu Uniwersytetu Warszawskiego w ramach projektu „Nauka Sprawdza”. Jej celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat dezinformacji wykorzystującej treści naukowe, rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia oraz przekazywanie praktycznych sposobów weryfikowania informacji.

W przedsięwzięciu uczestniczą naukowcy Uniwersytetu Warszawskiego, popularyzatorzy nauki, twórcy internetowi oraz organizacje zajmujące się edukacją medialną.

Ogólnopolska kampania jest prowadzona w telewizji i mediach społecznościowych. Jedną z jej ambasadorek została aktorka Wiktoria Gąsiewska, która występuje w spocie telewizyjnym.

Do akcji dołączyli również m.in. Janina Bąk, Konrad Skotnicki, Katarzyna Siuzdak, Maja Kamińska, Damian Paradowski, Adam Rokowski, Dawid Polak, dr Damian Parol, Bartek Skrobisz oraz twórcy profilu Uważne Głowy.

W przygotowanych materiałach wyjaśniają popularne mity dotyczące medycyny, dietetyki, klimatu, środowiska i nowych technologii. Pokazują też, jak odróżniać informacje oparte na badaniach naukowych od treści, których celem jest wprowadzenie odbiorców w błąd.

Agnieszka Holland w Kinie Kultura. Pokazy filmowe również w Iluzjonie

Jednym z elementów Tygodnia Walki z Dezinformacją Naukową są pokazy filmowe połączone z prelekcjami i dyskusjami. Zaplanowano je w Warszawie, Łodzi, Krakowie i Wrocławiu.

W stolicy odbędą się dwa wydarzenia.

19 listopada o godz. 18 w Kinie Kultura zaplanowano pokaz filmu „Franz Kafka” oraz spotkanie z jego reżyserką Agnieszką Holland.

Z kolei 22 listopada o godz. 18 w Kinie Iluzjon widzowie będą mogli zobaczyć „Happy End” Marcela Łozińskiego oraz „Proces” Orsona Wellesa.

Pozostałe pokazy odbędą się 18 listopada w Łodzi, 19 listopada we Wrocławiu i 20 listopada w Krakowie. Ich program obejmuje m.in. filmy „Skradzione ciało” Sophie Compton i Reubena Hamlyna oraz „Ćwiczenia warsztatowe” Marcela Łozińskiego.

Uczniowie nauczą się rozpoznawać manipulacje. UW opublikuje raporty

Ważną częścią przedsięwzięcia jest edukacja młodzieży. Naukowcy UW przygotowali materiały, które mają pomagać nauczycielom w rozwijaniu kompetencji informacyjnych uczniów.

Na stronie projektu „Nauka Sprawdza” udostępniono scenariusze lekcji oraz prezentacje dla uczniów klas VII–VIII szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych. Materiały opracowała Fundacja Przeciwdziałamy Dezinformacji.

W wybranych szkołach zajęcia poprowadzą również edukatorzy ze Stowarzyszenia Pravda.

Uczniowie będą mogli dowiedzieć się, jak sprawdzać wiarygodność źródeł, rozpoznawać manipulacje oraz identyfikować mechanizmy rozpowszechniania fałszywych informacji. Przygotowano także „Vademecum o dezinformacji”, zawierające praktyczne wskazówki dotyczące weryfikowania treści.

W ramach tygodnia Uniwersytet Warszawski zapowiada również publikację raportów specjalistycznych. Jednym z nich będzie opracowanie Instytutu Monitorowania Mediów „Dezinformacja naukowa w polskiej infosferze. Architektura, przykłady, źródła”.

Kolejne raporty będą dotyczyły sposobów docierania dezinformacji do rodziców, wykorzystywania błędów w rozumowaniu statystycznym oraz roli memów i treści wiralowych w rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji.

Tydzień Walki z Dezinformacją Naukową potrwa do 22 listopada. Projekt „Nauka Sprawdza” jest finansowany ze środków ministra nauki i szkolnictwa wyższego.