Elizeum oraz otaczający je teren parku są wpisane do rejestru zabytków. Jednym z największych problemów obiektu jest wilgoć. Przez około 200 lat naturalna izolacja wykonana z gliny była stopniowo niszczona m.in. przez korzenie drzew i krzewów. Jej degradacja sprawiła, że do wnętrza przedostawała się woda, przyczyniając się do niszczenia cegieł, tynków i dawnego wystroju.

Dlatego jednym z najważniejszych zadań prowadzonych obecnie prac jest osuszenie budowli, a następnie wykonanie nowej izolacji i zapewnienie skutecznej wentylacji.

Najpierw osuszanie zabytkowych murów

Trwa pierwszy etap remontu Elizeum. Z budowli usunięto już wierzchnią warstwę ziemi, odsłonięto wszystkie kanały wentylacyjne i przywrócono ich drożność. Powstały również kominy wentylacyjne wyprowadzone ponad poziom gruntu.

Cały obiekt został przykryty membraną, której zadaniem jest odprowadzanie wody opadowej i ograniczenie dalszego zawilgocenia murów. Wkrótce w kanałach mają zostać zamontowane niewielkie wentylatory wspomagające cyrkulację powietrza i stopniowe osuszanie wnętrza.

Proces musi jednak przebiegać powoli. Zbyt gwałtowne wysychanie zabytkowych murów mogłoby przynieść więcej szkody niż pożytku – doprowadzić do osłabienia i kruszenia cegieł oraz odpadania zachowanych fragmentów historycznych tynków.

Od czerwca 2026 r. w Elizeum regularnie wykonywane są pomiary wilgotności cegieł. Wyznaczono łącznie 63 stałe punkty pomiarowe. Czterdzieści z nich znajduje się na poziomie 0 – w sali centralnej, dolnym korytarzu i sklepieniu kopuły – a kolejne 23 na poziomie I, w górnym korytarzu.

W każdym punkcie pomiary prowadzone są na trzech wysokościach: 20, 90 i 150 cm od poziomu gruntu. Badania potrwają przez następne kilka miesięcy. Konserwatorzy będą jednocześnie obserwowali stan cegieł oraz zachowanych reliktów tynków, sprawdzając, jak reagują na stopniowy spadek wilgotności.

Dopiero po osuszeniu obiektu, wzmocnieniu cegieł i zabezpieczeniu pozostałości tynków będzie można rozpocząć drugi etap remontu, obejmujący wykonanie docelowej izolacji.

Za prace odpowiadają Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta oraz Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków. Zakończenie inwestycji zaplanowano na połowę 2028 r. Jej koszt ma wynieść blisko 4,9 mln zł. Projekt otrzymał dofinansowanie z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków.

Elizeum – podziemne miejsce rozrywki sprzed ponad 200 lat

Elizeum powstało pod koniec XVIII wieku na polecenie księcia Kazimierza Poniatowskiego, brata króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Nazwa budowli nawiązuje do mitycznych Pól Elizejskich.

Rotundę wzniesiono na stoku Skarpy Warszawskiej, na terenie ówczesnego Parku Na Książęcem, znajdującego się obecnie w granicach Parku im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Obiekt zaprojektował Szymon Bogumił Zug.

Elizeum miało przede wszystkim służyć rozrywce i wypoczynkowi. Było efektowną podziemną grotą parkową, której powierzchnia przekracza 200 m kw. Budowla składa się z pięciu głównych stref, obejmujących część wejściową, reprezentacyjno-wypoczynkową, gospodarczą, chór muzyczny oraz przestrzeń komunikacyjną z klatką schodową. Centralnym punktem obiektu jest główna sala przykryta kopułą.

W czasach świetności wnętrza Elizeum były bogato zdobione. Znajdowały się tam freski, kolumny, rzeźby i sztukaterie. Po śmierci księcia Kazimierza Poniatowskiego w 1800 r. obiekt stracił jednak swoje pierwotne znaczenie, a niewłaściwe użytkowanie w kolejnych latach doprowadziło do stopniowej degradacji wnętrz.

Przez następne dwa stulecia sytuację pogarszała natura. Korzenie drzew i krzewów niemal całkowicie zniszczyły glinianą warstwę izolacyjną, którą grotę zabezpieczono od zewnątrz. Wilgoć zaczęła przenikać do środka, przyczyniając się ostatecznie do zniszczenia większości historycznego wystroju.